Περί διδασκαλίας

Βλέπω την διαδικασία του να διδάσκει κάποιος μουσική ως ένα πολύ σημαντικό μέρος του να μαθαίνει -ο ίδιος- μουσική και επίσης να μαθαίνει μέσα από τη μουσική. Όσο και αν αυτό ακούγεται οξύμωρο, στην πραγματικότητα δεν είναι: πολύ συχνά άνθρωποι που διδάσκουν λένε ότι “σε ένα μάθημα, αυτός που μαθαίνει περισσότερο είναι ο ίδιος ο δάσκαλος” και αυτό είναι πολύ αλήθεια (ή μπορεί να είναι αλήθεια) και αποτελεί μέρος του τρόπου που μου αρέσει να προσεγγίζω τη διδασκαλία.

seminario sant celoni
Σεμινάριο στο Sant Celoni / Καταλονία – Νοέμβρης 2013

Με αυτό δεν θέλω να πω, φυσικά, ότι τον δάσκαλο πρέπει να τον απασχολεί πιο πολύ ο εαυτός του, κατά την διάρκεια του μαθήματος, και να τον νοιάζει πιο πολύ τί θα μάθει αυτός, παρά οι μαθητές του. Ακριβώς το αντίθετο μάλλον. Όταν συνειδητοποιούμε ότι η μουσικότητα, οι ιδέες, η φαντασία ακόμη και η τεχνική είναι πράγματα που δεν μπορούν να “εμφυτευτούν” ή να τα “βάλουμε με το ζόρι” μέσα στο κεφάλι ή το σώμα ενός άλλου ανθρώπου, τότε μάλλον μπορούμε να αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε και να διαισθανόμαστε τρόπους με τους οποίους διευκολύνεται η ανάδυση αυτής της μάθησης.

Νομίζω πως, δυνητικά, μπορεί να υπάρχει ένα πρόβλημα στο να παραδίδουμε στους άλλους “πράγματα που ξέρουμε”. Δηλαδή να εξηγούμε με λόγια την μουσική, κάνοντας το άλλο άτομο να “καταλάβει”. Ο πυρήνας του θέματος εδώ είναι, προφανώς, η ίδια η φύση της μουσικής, η οποία είναι μη-λεκτική. Όπως πολλοί σημαντικοί μουσικοί αναφέρουν (δείτε εδώ μια μικρή ομιλία του Keith Jarrett, στα αγγλικά, κατά την παραλαβή ενός βραβείου) η μουσική δεν είναι κάτι που μπορείς, πραγματικά, να περιγράψεις με λόγια. Η ίδια η φύση της είναι διαφορετική, και αυτό που έχω δει είναι ότι όσο κάποιος εξοικειώνεται με αυτήν, τόσο εμφανίζονται κάποια ιδιαίτερα ‘μαθήματα’.

seminario sant celoni reeds
Μέσα στον καλαμώνα, ψάχνοντας για Νέυ – στο Ca l’ Oms / Καταλονία

Οποιοσδήποτε θα συμφωνήσει ότι η έμπνευση και ο ενθουσιασμός είναι «κολλητικά». Όταν είμαστε μαθητές, μαθαίνουμε πολύ καλύτερα και έχουμε πολύ πιο πολύ όρεξη να δουλέψουμε και να μελετήσουμε σπίτι μας, όταν κατά την διάρκεια των μαθημάτων, η έμπνευση και ο ενθουσιασμός είναι εκεί. Αλλά πόσο μπορεί, ο δάσκαλος τώρα, να είναι συνεχώς εμπνευσμένος και ενθουσιώδης, όταν πρέπει να επαναλαμβάνει μια μουσική φράση – για παράδειγμα- ξανά και ξανά, πολλές φορές και σε πολλά μαθήματα και με πολλούς μαθητές;

Η απάντηση, για μένα, είναι ότι μπορεί (ή θα έπρεπε) να μάθει να το κάνει. Και όχι μόνο αυτό, αλλά αν ο ‘επονομαζόμενος’ δάσκαλος μπορεί να βρει ένα τρόπο να συνεχίζει να μαθαίνει μέσα από αυτή την φαινομενική επανάληψη, τότε, ίσως, έχει κάνει ένα σημαντικό βήμα προς αυτήν την ανάδυση της μάθησης, τόσο για αυτόν όσο και για τον ‘μαθητή’.

Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που είχα τόσο πολλούς και καλούς δασκάλους στην μουσική, πρώτα στο ωδείο μετά στο πανεπιστήμιο σε προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές, και επίσης σε διάφορες μουσικές σχολές και φυσικά σε πολλά άλλα πλαίσια, ιδιαίτερα μαθήματα, σεμινάρια κτλπ. Είμαι ευγνώμων απέναντι σε όλους τους.

Είναι ενδιαφέρον όμως πως νιώθω ότι ο πιο ιδιαίτερος και ίσως σημαντικός δάσκαλος για μένα, είναι ο Ömer Erdoğdular (ο δάσκαλος του Νέυ), με τον οποίο όμως δεν μπορούμε να μιλήσουμε, γιατί δεν μιλάμε κάποια κοινή γλώσσα. Παρόλα αυτά,  κάποια τέτοια συνθήκη ίσως να ευνοεί την εμφάνιση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και δυνάμεων που έχει η μουσική, τα οποία αν και είναι πολύ ισχυρά, σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να είναι ανεπαίσθητα ή να περάσουν απαρατήρητα…